معرفی مدرسه خان در شیراز

شهر شیراز، شهری گردشگری در ایران است که نمی توانید تمامی جاذبه های آن را در طول ۳ یا ۴ روز بازدید کنید. اگر شما نیز قصد سفر به شیراز و بازدید از جاذبه های گردشگری آن را دارید، با رزرو پرواز داخلی سفر خود را میسر سازید. با رزرو پرواز داخلی به راحتی می توانید خود را به شیراز برسانید و از دیدن جاذبه ها و دیدنی های آن لذت ببرید و سفری پر مخاطره برای خور رقم بزنید. مدرسه خان یکی از جاذبه های تاریخی و علمی در شیراز است که در دوره ی صفوی و مقارن با جکومت شاه عباس بنا شده است.
جالب است بدانید که مدرسه خان محل تحصیل فردی بسیار مهم و بزرگ به اسم ملاصدا بوده است. در ادامه ی این مطلب قصد داریم مدرسه خان را که می توان تنها با رزرو پرواز داخلی از آن بازدید کرد را مورد بررسی قرار دهیم.

مدرسه خان

مدرسه خان جز قدیمی ترین بنای تاریخی در شیراز است که گردشگران زیادی برای بازدید از آن به شیراز سفر می کنند. لازم به ذکر است که ایده ی ساخت این بنا را الله وردیخان گرجی مطرح کرد. الله وردیخان گرجی در آن زمان والی وقت شیراز و همچنین از سپه سالاران شاه عباس بود. این فرد در زمان حکومت شاه عباس اول به پادشاهی رسید و عنوان سپه سالار سلطنت صفوی و فرمان روایی فارس را از آن خود کرد. او از سال ۱۰۰۴ تا ۱۰۲۲ هجری قمری حاکم فارس بود و طی این مدت اقدامات مهمی برای رشد و تمدن ایران زمین انجام داد که این امورات عبارت اند از : احداث پل الله وردیخان در اصفهان، ساخت بازار لار، ایجاد رود عباسی و چند پل دیگر و کاروانسرا.

مدرسه خان

مدرسه خان

مسئله ی بسیار جالب اینجاست که الله وردیخان همه ی هزینه های ساخت این بنای تاریخی را تقبل کرد. ساخت این بنا زمان زیادی لازم دارد، فقط با ساخته شدن قسمت های ضروری و مهم که جهت تدریس استاد و استفاده ی طلبه ها بود، از ملاصدرا خواست تا به شیراز برگردد. در آن دوره یکی از شرط هایی که برای تحصیل طلاب وجود داشت این بود که محصل و یا مدرس در حال درس دادن و یا تحصیل علوم معقول نباشد، ویژگی منحصر به فرد این مدرسه دقیقا همین بوده که مدرسان یا محصلان در مدرسه خان در شیراز می بایست در رشته های معقوله تحصیل نمایند.

همچنین بخوانید: باغ جهان نمای شیراز

طی همین امر الله وردیخان اختیار تام در زمینه ی تدریس به ملاصدارا داد و از او درخواست کرد که در راستای انتخاب علوم تدریسی به نظر خود عمل نماید. این مسئله موجب شد که ملاصدرا بتواند بهترین روز های زندگی علمی و فرهنگی خود را که تاثیر مهمی در رشد و تعالی علم و فرهنگ جامعه بر جا گذاشت را در مدسه خان سپری کند. در حقیقت در آن زمان دانشگاهی احداث شده بود که درس هایی نظیر حکمت، فقه، ادب، نجوم، علم حساب، هندسه، زمین‌شناسی، جانورشناسی، گیاه‌شناسی و شیمی، تدریس می‌شد.
الله ورددیخان قبل از اینکه ساخت این مدرسه پایان یابد از دنیا رفت ولی پسرش قلی خان راه پدرش را ادامه داد و ساخت مدرسه را در سال ۱۰۲۴ هجری قمری تکمیل کرد.

مدرسه خان

مدرسه خان

معماری مدرسه خان

مساحت مدرسه خان ۵ هزار متر مربع است و زیر بنای آن ۷۷۰۰ متر مربع نیز دارد. لازم به ذکر است که مدرسه خان در ابتدای ساختدو طبقه در چهار سمت مدرسه و ۱۰۰ حجره جهت استفاده ی طلاب داشته است ولی امروزه تنها ۷۰ حجره از آن باقی مانده است. هریک از حجره های در بخش جلویی خود یک ایوان کوچک دارد و از قسمت پشتی نیز به راهرو وصل می شود. با رفتن به این مدرسه می توانید یک هشتی ورودی را داخل مدرسه ببینید که به صورت یک هشت ضلعی و مشبک آجری ساخته شده است.سقف هشتی با کاشی های معرق و خط های اسلیمی که نظیر کاشی کاری مسجد نصیرالملک پوشیده شده و سقف آن از طاق بندی آمودی و گنبد دار بهره مند شده است.
در دو طرف هشتی های مدرسه، دو دالان کوچک به چشم می خورد که هر دو به صحن مدرسه می رسد. هر یک از دالان ها یک پلکان دارد که رفتن به طبقه دوم را میسر می سازد. در ط.ل این مدرسه کتیبه هایی از آیات قرآن دیده می شود که به خط ثلث نوشته شده است. تالار ملاصدرا در قسمت بالایی هشتی ورودی واقع شده است که ملاصدرا در آن تدریس می کرده است، به همین منظور به آن تالار ملاصدرا می گویند.
وقتی که پای در این مدرسه می گذارید، بر سردر مدرسه طاق های ضربی و پوشیده از کاشی های رنگی را می بینید که نقش هایی از گل و ترنج دارد. در بخش زیرین سقف طاق هم می توانید هنر کاشی کاران معرق شده را نیز ببینید.

مدرسه خان

مدرسه خان

در بخش بالایی سردر و در کمرکش زیر طاق دو کتیبه را که آیات قرآن با خطوط درشت روی آن حک شده است را خواهید دید که نمای بسیار زیبایی به مدرسه خان بخشیده است. در حقیقت کاشی کاری سردر مدرسه‌ ی خان در شیراز، می‌توان آیات قرآنی را مشاهده کرد که تمام اول و آخر حروف لام، الف، لام‌هایی که در آیات وجود دارد، به یکدیگر متصل و پیوسته است.
بهتر است بدانید که در سال ۱۲۲۹ هجری قمری، زلزله ای در این ناحیه رخ داد که موجب شد مدرسه خان اسیب جدی ببیند ولی یکی از تاجر های شیرازی به اسم حاجی لطفعلی با هزینه های ترمیم و بازسازی این بنا را تقبل کرد. در سال ۱۲۶۹ هجری قمری نیز طبقه ی دوم مدرسه رو به تخریب بود که حاجی میرزا علی اکبر قوم الملک شیرازی در سال ۱۲۷۳ تعمیر و بازسازی مدرسه را بر عهده گرفت.